به بوذ از انك بر ضد اين بوذ ، و كر متساوى بوند حال ميانه بوذ ، و منتظم به بوذ از غير منتظم ، و اين باب را تعرّف العلل بالنبض كويند . و نبض ممتلى دليل بوذ بر بسيارى خون و باذ اعنى بخار خون ، و نبض خاوى دليل بوذ بر كمى بخار « 1 » خون ، و نبض صلب دليل بوذ بر خشكى و لاغرى ، و نبض ليّن دليل بوذ ( f . 649 ) بر رطوبت مزاج و بسيارى ترّيها . باز اكر نبض كوذكان به نبض جوانان مانذ دليل كند بر حرارت بسيار ، و كر نبض جوانان بنبض بيران ماند دليل كند بر برودت بسيار ، و به همين قياس مىشناس « 2 » اين ديكر مثالها . باز اكر اول انبساط سريع‌تر بوذ از آخر انبساط دليل كند بر كرمى بسيار و حاجت طبيعت بتطفيت ، باز اكر اول انقباض تيز [ تر ] « 3 » بوذ از آخر انقباض دليل كند بر مايه كرمى « 4 » بسيار و حاجت طبيعت باستفراغ ، و كر انبساط تيزتر بوذ و « 5 » عظيم‌تر « 5 » از انقباض و قوّت بجاى بوذ به بوذ از آنك انبساط صغيرتر بوذ و ضعيف‌تر از انقباض ، و كر آخر « 6 » انقباض « 6 » قوىتر بوذ به بوذ از آنك ضعيف‌تر بوذ از اوّل انبساط و دليل بوذ بر مجاهدت طبيعت ، باز اكر آخر انبساط تيزتر بوذ از اول انبساط دليل بوذ بحرارت عفنى بسيار ، و بهمه‌رويها بدان كه عظيم به بوذ از صغير ، و سريع به بوذ ببيماريهاء تيز از بطى ، و متواتر به بوذ از متفاوت از قبل آنك قوّت بجاى بوذ . و آن نبض كه دايم بكاهذ و ضعيف‌تر كردذ و صغيرتر كردذ كى آن را ذنب الفار خوانند دليل بوذ بر سقوط قوّت و هر جند ضعيف‌تر كردذ و

--> ( 1 ) - ف : افزوده . و ( 2 ) - ف : همىشناس ( 3 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد ( 4 ) - ف : مايه كرم ( 5 - 5 ) - ف : قوىتر ( 6 - 6 ) - ف : انبساط